Physis: wat is nodig voor gezondheid, energie en optimaal herstel van klachten?

Physis en de 6 domeinen

Wat is Physis?

De term Physis komt uit de filosofie van Hippocrates (460–377 v. Chr.). Hij was gefascineerd door het vermogen van het menselijk lichaam om zichzelf te herstellen en noemde dit zelfherstellend vermogen physis.

Wanneer het lichaam zich in een goede staat van physis bevindt, is het in staat om niet alleen te herstellen, maar zich ook aan te passen aan de prikkels waaraan het dagelijks wordt blootgesteld. Dit gaat verder dan herstel na een training of blessure. Het betreft een vorm van supercompensatie, waarin zowel fysieke als mentale processen een rol spelen.

In een ideale situatie is de physis optimaal: het energieniveau is hoog, het lichaam is belastbaar en de kans op ziekte of klachten is klein. In de praktijk heeft vrijwel iedereen echter een zekere ‘ruimte’ of tekort in zijn of haar physis. Hoe groter dit tekort, hoe groter de kans op klachten, verminderde belastbaarheid en meer langdurige problemen. Dit verklaart mede waarom we gemiddeld ouder worden, maar steeds meer jaren leven met chronische klachten.

Vanuit deze gedachte is het Physis – 6 domeinen model ontstaan. Het doel is behandelaars en trainers bewust te maken van het belang van het zelfherstellend vermogen van het lichaam. Wanneer begeleiding plaatsvindt vanuit alle zes domeinen, ontstaan vaak opvallend sterke en duurzame resultaten.

Werken volgens het Physis-model is geen vast protocol, maar een leefstijlgerichte expertise die geïntegreerd wordt in de eigen manier van werken. Het vergroot niet alleen de effectiviteit van behandelingen, maar ook de impact op vitaliteit en gezondheid.

De zes domeinen van Physis

1. Beweging – het fundament

Bewegen vormt het uitgangspunt van fysiotherapie. Binnen dit domein werk ik onder andere met:

• Oefentherapie afgestemd op de belastbaarheid, de beweegvormen en de grond motorische eigenschappen 
  • (kracht, conditie, lenigheid, snelheid en stabiliteit/balans)
• Manuele technieken ter ondersteuning
• Adviezen o.a. rondom de geldende beweeg- en fitnormen

De effectiviteit van beweging wordt echter sterk beïnvloed door de andere domeinen. Slechte slaap, een ontregelde ademhaling, langdurige stress of een verstoord immuunsysteem kunnen ervoor zorgen dat training minder effect heeft of zelfs klachten in stand houdt.

2. Ademhaling

Ademhaling vormt een directe verbinding tussen lichaam en zenuwstelsel. Een hoge ademfrequentie of een inefficiënte ademhaling kan herstel, slaap en stressregulatie verstoren.

Binnen dit domein werken we met:

• Observatie en analyse van het ademhalingspatroon
• Oefeningen voor de lage 360°-ademhaling
• Inzicht in ademfrequentie en rustademhaling
• Vertragende ademhalingsoefeningen
• De BOLT-score, voor de chemie van de ademhaling
• Expiratie-oefeningen
• Oefeningen voor neusademhaling
• Aandacht voor kaakspanning en tongpositie
• Optioneel: ondersteuning met van neus- en of mondstrips

3. Slaap

Slaap is één van de belangrijkste herstelmomenten van het lichaam. Slechte slaap heeft directe invloed op pijnbeleving, stresshormonen, herstelvermogen en het immuunsysteem.

Binnen dit domein besteden we aandacht aan:

• Het opbouwen van slaapdruk overdag door beweging en daglicht
• De invloed van ademhaling en alertheid op inslapen
• De slaapdriehoek: duur, kwaliteit en ritme
• Vitamine D3
• Thermoregulatie (hormetische prikkel)
• Slaaphygiëne, zoals licht, schermgebruik en timing van voeding
• De relatie tussen slaap, voeding en stress
• Optioneel: ondersteuning met van neus- en of mondstrips

4. Veerkracht bij stress

Stress is niet per definitie negatief. Het gaat om de balans tussen belasting en herstel. Veerkracht bepaalt hoe goed iemand zich kan aanpassen aan stressvolle situaties, zowel fysiek als mentaal.

Binnen dit domein werken we aan:

• Bewustwording: hoe ga je om met stressvolle situaties?
• Inzicht in mindset en stresshormonen, waaronder  het hormoon DHEA
• Gerichte ademhalingsoefeningen
• De vijf oefeningen uit het boek ‘Stress is een kunst’
• De samenhang tussen stress, slaap, voeding, ademhaling en beweging

5. Voeding

Voeding levert de bouwstoffen voor herstel en beïnvloedt hormonen, energieniveau en ontstekingsprocessen. Onbewuste voedingskeuzes kunnen herstel vertragen of klachten in stand houden.

Binnen dit domein kijken we naar:

• De kwaliteit van voeding en de glycemische index
• Maaltijdfrequentie (hormetische prikkel) en het effect op bloedsuiker en insuline
• De relatie tussen voeding, slaapkwaliteit, stressregulatie en het immuunsysteem

Voeding wordt altijd bekeken binnen het grotere geheel van leefstijl en belastbaarheid.

6. Immuunsysteem

Een goed functionerend immuunsysteem vormt de basis voor herstel, energieniveau en belastbaarheid. Wanneer dit systeem langdurig onder druk staat, kan dit bijdragen aan aanhoudende pijn, vermoeidheid en terugkerende klachten.

Binnen dit domein besteden we aandacht aan:

• Voedingskeuzes met behulp van een voedingslijst en de glycemische index
• Maaltijdfrequentie (hormetische prikkel)
• Thermoregulatie, zoals blootstelling aan kou of warmte (hormetische prikkel)
• Een gezonde balans tussen omega 3 en omega 6 vetzuren
• Mondhygiëne, vanwege de relatie tussen mondgezondheid en ontstekingsprocessen

Dit domein staat in nauwe verbinding met alle andere domeinen van Physis.

Samenvatting

Het Physis – 6 domeinen model biedt een brede en samenhangende kijk op gezondheid en herstel. Klachten ontstaan zelden door één enkele oorzaak; vaak is er sprake van een verstoord evenwicht tussen belasting en herstel. Door niet alleen te kijken naar beweging, maar ook naar ademhaling, slaap, veerkracht bij stress, voeding en het immuunsysteem, wordt het zelfherstellend vermogen van het lichaam optimaal ondersteund.

Binnen de fysiotherapie vormt bewegen het uitgangspunt, maar pas wanneer alle domeinen in balans zijn, kan het lichaam zich werkelijk aanpassen, herstellen en sterker worden. Werken volgens het Physis-model betekent daarom werken aan gezondheid, fitheid en meer energie.